topleft
topright
Zwalczanie stresu w środowisku pracy PDF Drukuj Email
04.06.2010.

Stres zawodowy to obecnie jeden z najważniejszych problemów występujących w środowisku pracy. Koszty z nim związane są bardzo zróżnicowane: od osobistych, przez zdrowotne, po ekonomiczne i społeczne.

Skala problemu jest ogromna, na szczęście wydaje się, że po latach badań i poszukiwań znamy dziś sposoby przeciwdziałania i dysponujemy środkami zaradczymi.


   STRES JAKO INTERAKCJA CZYNNIKÓW

  Przedmiotem zainteresowania są pracownik i pracodawca, ich sposoby postrzegania stresora zawodowego, czynnik stresowy w sytuacji, w której się pojawia, oraz sposoby radzenia sobie ze stresem zawodowym, zarówno indywidualne, jak i organizacyjne.

   INDYWIDUALNE I ORGANIZACYJNE STRATEGIE ZWALCZANIA STRESU

Przyczyną stresu mogą być czynniki uważane za uniwersalne, jak i spostrzegane bardzo indywidualnie. W praktyce takie rozróżnienie decyduje o strategiach radzenia sobie ze stresem, jakie stosuje pracownik, i sposobach zarządzania stresem w miejscu pracy, jakie stosuje pracodawca. Indywidualne strategie i style zwalczania stresu są bardzo zróżnicowane i zależą od czynników osobowościowych danego pracownika; cechuje je również wysoki poziom subiektywizmu. Z reguły świadomie bądź nieświadomie każdy z nas próbuje rozwiązywać problemy zawodowe i te niezwiązane z pracą, szukając własnych sposobów walki ze stresem.
Strategie organizacyjne w znacznym stopniu różnią się od indywidualnych. Ich celem jest świadome działanie zorganizowane w oparciu o empiryczne i zobiektywizowane dane. Drugim kryterium odróżniającym działania zorganizowane od indywidualnych jest ich systemowość. Pracodawca, wdrażając system zarządzania stresem w pracy, decyduje się na stałą, powtarzalną ocenę. Rezultatem tych działań jest stały monitoring stresu występującego w miejscu pracy i ocena skuteczności podejmowanych działań. Systematyczne rozpoznawanie zagrożeń będących przyczyną stresu umożliwia podejmowanie działań prewencyjnych, zapobiegających niekorzystnym konsekwencjom stresu, zarówno fizycznym, jak i psychicznym, natychmiastowym, chronicznym i odległym. Najważniejsza różnica dotyczy przedmiotu działań pracodawcy. Jego zadaniem jest przede wszystkim walka ze stresorem jako czynnikiem powodującym stres i ograniczanie jego wpływu, a nie walka ze stresem samym w sobie, rozumianym jako reakcja czy stan występujący u konkretnego pracownika. Przeciwdziałanie stresorom i ich ograniczanie są więc jedynym sposobem walki ze stresem, jakim dysponuje pracodawca, natomiast strategie zwalczania stresu będącego reakcją na stresory leżą po stronie każdego pracownika i są, pomimo pomocy pracodawcy, zazwyczaj regulowane indywidualnie.


     ZARZĄDZANIE STRESEM
   Wypadkową dobrej współpracy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem jest ich współdziałanie w programach zarządzania stresem. Najbardziej popularnym i obiecującym podejściem jest koncepcja prewencyjnego zarządzania stresem. Jest to filozofia i zbiór zasad, które kształtują konkretne metody poświęcone promocji zdrowia w celu zabezpieczenie przed negatywnymi skutkami stresu zarówno pracownika, jak i przedsiębiorstwa. Niewątpliwie problemem dla pracodawcy, który w strategiczny sposób chce zarządzać stresem w swoim zakładzie pracy, jest liczba i rodzaj czynników stresujących, które mogą mieć wpływ na pracę pracownika (np. jego problemy osobiste). Nie dysponuje on możliwością bezpośredniej kontroli nad źródłami tego typu stresu ani narzędziami pomiaru takiego rodzaju stresu. W takiej sytuacji jedynym sposobem oceny stresorów działających w środowisku pracy jest zobiektywizowanie czynników na potrzeby konkretnego środowiska pracy oraz ustalenie sposobów zwalczania stresu w oparciu o wyniki prowadzonych przez pracodawcę badań, np. za pomocą ankiet i kwestionariuszy. Rolą pracodawcy zaangażowanego w zarządzanie stresem jest maksymalne zobiektywizowanie stresorów zawodowych, tak aby ich ocena była adekwatna do danego środowiska pracy. Istotnym problemem w zwalczaniu sytuacji stresowej w miejscu pracy jest również ustalenie kryteriów i narzędzi pomiaru stresorów i stresu. Do niedawna wydawało się, że mierzenie stresu jest niemożliwe, ponieważ stres to w istocie pewien stan psychiczny, którego natężenia dokładnie nie możemy zbadać. W toku wielu badań uzyskano jednak wyniki, które wskazują, że percepcja sytuacji stresowej jest miarodajna dla osób przeżywających stres. Dziś dysponujemy narzędziami pomiaru stresu spełniającymi standardy narzędzi psychometrycznych.
Podobnie mierzenie stresorów jest dzisiaj coraz bardziej skuteczne. Aby skutecznie wyznaczyć sposoby zwalczania stresorów, pracodawca powinien przestrzegać ustalonych w procesie zarządzania stresem kroków, zachowując tym samym pewien
przyjęty paradygmat badawczy. Pracodawca powinien rozpoznawać zagrożenia oraz zarządzać ryzykiem, ograniczając je tylko do tych sytuacji, w których istnieje możliwość, że stres może się pojawić. Podejmowanie wszelkich działań w tym zakresie powinno być dostosowane do możliwości przedsiębiorstwa oraz ryzyka stresu występującego w konkretnym zakładzie pracy.
    DOBRE PRAKTYKI
   Ustalenie strategii zwalczania stresu w miejscu pracy ma charakter prewencyjny. Obecnie mówi się, że doskonalenie sposobów walki ze stresem jest sposobem nie tylko na doraźną pomoc, ale również na systemowe przeciwdziałanie zjawisku.
Systemową pomoc świadczy pracodawca w ramach tzw. dobrych praktyk, czyli wszystkich działań wychodzących poza obowiązkowe regulacje wynikające z przepisów prawa pracy i BHP. Ważnym elementem dodatkowym zwalczania stresu jest zachęcanie pracowników do podejmowania inicjatyw promujących zdrowy styl pracy i utrzymywania właściwych proporcji między czasem przeznaczanym na pracę zawodową i życiem prywatnym.
Zarządzanie stresem w środowisku pracy obejmuje te strategie zwalczania stresu i stresorów, które związane są ze zmiennymi wskazanymi w psychometrycznych narzędziach badawczych, dotyczącymi konkretnych grup pracowników. Należy pamiętać, że badania takie muszą spełnić zasadę poufności, stąd podejmowane strategie nigdy nie dotyczą konkretnego pracownika, a jedynie grupy dla niego reprezentatywnej. Pracodawca oczywiście w miarę możliwości może pomagać każdemu pracownikowi indywidualnie. Takie działania mogą być bardzo potrzebne i skuteczne, jednak ich wykonanie jest rzadko możliwe, szczególnie w przypadku dużej liczby zatrudnionych pracowników. Dodatkowym uzupełnieniem praktyk stosowanych w środowisku powinny być zawsze indywidualne strategie zwalczania stresu przez samego pracownika. Warto także pamiętać, że tylko dobra współpraca pracowników i pracodawcy może pomóc w prawidłowej identyfikacji stresorów i podniesieniu świadomości o ich negatywnym wpływie na wykonywaną pracę, a przez to na ogólną kondycję przedsiębiorstwa.



Przedruk za zgodą miesięcznika „Promotor” (bezpieczeństwo i ergonomia pracy) www.promotor.elamed.pl. Artykuł został opublikowany w wydaniu nr. 1-2/07
 

Z kim współpracujemy

UNIVET
O firmie
Produkty
MAFEPE
O firmie
Produkty
ROBUSTA
O firmie
Produkty

statystyki

Użytkownicy: 4
Nowości: 198
Linki: 0
gości: 150553
Joomla Templates by Joomlashack