Eden Net Group rozwiążemy Twoje problemy

Istnieje zasada, że wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy ukończyli co najmniej gimnazjum i przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ch zdrowiu. Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. 

SZCZEGÓLNA OCHRONA ZDROWIA
  Kodeks pracy (dział IX, art. 200) stwarza możliwości zatrudniania młodocianych w innym celu, niż przygotowanie zawodowe na podstawie umowy o pracę, przy wykonywaniu lekkich prac. Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie może mu utrudniać wypełniania obowiązku szkolnego. Wykaz lekkich prac określa pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Dokument ten wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy. Wykaz lekkich prac jest ustalany przez pracodawcę i nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym. Prace te są wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dn. 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz.U. nr 200 z 2004 r., poz. 2047). Kodeks pracy szczególną uwagę przykłada do ochrony zdrowia osób młodocianych. Młodociany podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przystąpieniem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym w czasie zatrudnienia. Jeżeli lekarz orzeknie, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego, pracodawca jest  zobowiązany zmienić rodzaj pracy, a gdy nie ma takiej możliwości, niezwłocznie rozwiązać umowę o pracę i wypłacić odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekraczać 12 godzin. W dniu uczestniczenia w zajęciach szkolnych wymiar czasu pracy nie może  przekraczać 2 godzin. Wymiar czasu pracy w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu.

" Młodociany, który nie posiada kwalifikacji zawodowych, może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego."

  Czas pracy osoby, która ukończyła 16 lat, nie może przekroczyć 8 godz. na dobę, a gdy osoba ta nie ukończyła jeszcze 16 lat – nie może przekroczyć 6 godz. na dobę. Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki według programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy nauka ta odbywa się w godzinach pracy. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godz., pracodawca jest zobowiązany wprowadzić przerwę w pracy, trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu pracy. Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Przerwa w pracy, obejmująca porę nocną, powinna trwać nieprzerwanie nie mniej niż 14 godzin. Pora nocna dla młodocianego przypada między godzinami 22.00 i 6.00 oraz 20.00 i 6.00 – gdy osoba nie ukończyła 16 lat. Młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku obejmującego niedzielę. W Kodeksie pracy zaznaczano też, że pracownik młodociany jest obowiązany dokształcać się, aż do ukończenia 18 lat, chyba że wcześniej uzyskał on odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

  Pracodawca jest zobowiązany zwolnić młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się. Sprawy zatrudniania młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, reguluje dodatkowo Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dn. 5.12.2002 r. (Dz.U. nr 214 z 2002 r., poz. 1808). Młodocianemu posiadającemu status pracownika zakładu przysługuje zwykły urlop wypoczynkowy. Jest to w sumie 26 dni roboczych, w tym 12 dni po 6 miesiącach pracy. W roku kalendarzowym, w którym młodociany kończy 18 lat, ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał on przed ukończeniem 18 lat. Młodocianemu, który nie nabył prawa do urlopu, pracodawca może, na jego wniosek, udzielić zaliczkowo urlopu w okresie ferii szkolnych. Pracodawca jest zobowiązany, na wniosek młodocianego ucznia szkoły dla pracujących, udzielić mu w okresie ferii szkolnych urlopu bezpłatnego w wymiarze nieprzekraczającym, łącznie z urlopem wypoczynkowym, dwu miesięcy. Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia  pracownicze.

• realizować podstawy programowe kształcenia zawodowego ustalone dla szkoły zasadniczej,
• ustalić program praktyki zawodowej,
• zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny pracy,
• zapewnić odpowiednie warunki higieniczne, szatnie i pomieszczenie do spożywania posiłków,
• zapewnić osoby szkolące młodocianych, spełniające odpowiednie wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach (Dz.U. nr 113 z 2002 r., poz. 988 ze zm.).

   Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu zawiera
pracodawca z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do zasadniczych szkół zawodowych. Jeżeli młodociany nie dokształca się w zasadniczej szkole zawodowej, umowa o pracę może być zawarta w innym terminie. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać m.in.:
• rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej
pracy),
• czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
• sposób dokształcania teoretycznego,
• wysokość wynagradzania.

  Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest tylko w razie:
• niewypełnienia przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych,
• ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,
• reorganizacji zakładu pracy, uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego,
• stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa się przygotowanie zawodowe.

  OBOWIĄZKI PRACODAWCY

  Pracodawca jest zobowiązany prowadzić ewidencję pracowników młodocianych (art. 193 k.p.). Powinien on też, w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, sporządzić wykazy:

  Wykaz prac wzbronionych młodocianym i stanowisk, na których wykonywane są te prace,
powinien być umieszczony w widocznym miejscu, w każdej komórce organizacyjnej zakładu zatrudniającego te osoby. Należy dodać, że wspomniane wyżej wykazy oraz dodatkowo wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym powinny być także zamieszczone w regulaminie pracy (art. 104 k.p.). Pracodawca zatrudniający warunkowo pracowników
młodocianych przy niektórych pracach wzbronionych musi podjąć działania niezbędne
do zapewnienia im szczególnej ochrony zdrowia podczas pracy, biorąc pod uwagę ryzyko wynikające z ich niepełnej dojrzałości fizycznej i psychicznej, braku doświadczenia oraz braku świadomości istniejących lub potencjalnych zagrożeń.

  W odniesieniu do osób młodocianych pracodawca powinien:
• zapewnić bezpieczne i ergonomiczne stanowisko pracy,
• zapewnić nadzór nauczycieli, instruktorów lub innych osób uprawnionych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu,
• informować o możliwych zagrożeniach i wszelkich działaniach podjętych w celu ochrony
ich zdrowia,
• organizować przerwy w pracy przeznaczone na odpoczynek, w pomieszczeniach odizolowanych od czynników szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych.

  Trzeba podkreślić to, że pracodawca może dopuścić młodocianych do wykonywania niektórych
rodzajów prac wzbronionych, po uprzednim przygotowaniu oceny ryzyka dotyczącego wykonywanych zadań. Podczas oceny ryzyka zawodowego należy uwzględnić:
• ocenę wyposażenia oraz organizacji miejsc i stanowisk pracy,
• organizację i wzajemne powiązanie procesów pracy,
• charakter, stopień i okres narażenia na czynniki fizyczne, chemiczne, biologiczne i psychospołeczne,
• formę, zakres, a także sposób korzystania z wyposażenia miejsc oraz stanowisk pracy, w tym  z maszyn, urządzeń, narzędzi, jak również sprzętu – w tym z ochron osobistych,
• zakres i poziom szkolenia,
• korzystanie z instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy.

  PRACE WZBRONIONE MŁODOCIANYM
  W załącznikach (nr 1 i 2) do Rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym znajduje się szereg obostrzeń dotyczących pracy
młodocianego.

  Wymienimy tu niektóre z nich. Zabrania się:
• pracy w hałasie powyżej 80 dB (dla ekspozycji 8-godzinnej),
• pracy na wysokości powyżej 3 m od poziomu (wyjątek: nauka zawodu – do 2 godz. na dobę, maksymalnie na wysokości 10 m, przy pełnym zabezpieczeniu przed upadkiem),
• pracy w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi i chemicznymi,
• pracy w nadmiernym zapyleniu,
• pracy w mikroklimacie zimnym (dozwala się, wyłączając prace w chłodniach i zamrażalniach, przy spełnieniu warunków podanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia – maksymalnie 3 godz. na dobę),
• pracy w mikroklimacie gorącym (wyjątek: nauka zawodu, do 3 godz. na dobę),
• prac związanych z produkcją, sprzedażą i konsumpcją wyrobów alkoholowych,
• prac przy uboju zwierząt,
• prac wyładunkowych i przeładunkowych, przetaczania beczek, kloców itp.,
• wykonywania prac wymagających stale wymuszonej i niewygodnej pozycji ciała (wyjątek: nauka zawodu, do 3 godz. na dobę),
• prac polegających wyłącznie na podnoszeniu, przenoszeniu, przewożeniu ładunków i prac wymagających powtarzani dużej liczby jednorodnych ruchów. Czynności te mogą być wykonywane przez młodocianych tylko w zakresie niezbędnym do nauki zawodu, jeżeli czas ich wykonywania nie przekracza 1⁄3 czasu pracy młodocianego.

  Wzbronione jest zatrudnianie przy ręcznym dźwigani i przenoszeniu (maksymalna odległość do 25 m) ciężarów o masie przekraczającej:
• przy pracy dorywczej (do czterech razy na godzinę):
– dla dziewcząt – 14 kg,
– dla chłopców – 20 kg,
• przy obciążeniu powtarzalnym:
– dla dziewcząt – 8 kg,
– dla chłopców – 12 kg.

  Wzbronione jest także przenoszenie pod górę, w szczególności po schodach, których wysokość przekracza 5 m, a kąt nachylenia – 30°, ciężarów o masie przekraczającej:
• przy pracy dorywczej:
– dla dziewcząt – 10 kg,
– dla chłopców – 15 kg,
• przy obciążeniu powtarzalnym:
– dla dziewcząt – 5 kg,
– dla chłopców – 8 kg.

Przedruk za zgodą miesięcznika „Promotor” (bezpieczeństwo i ergonomia pracy) www.promotor.elamed.pl. Artykuł został opublikowany w wydaniu nr. 03/08